Jesteś w ciąży i obawiasz się zwolnienia? Sprawdź, w jaki sposób chronią Cię przepisy

Ciąża to czas, który dla zatrudnionej kobiety często oznacza niepokój o utrzymanie zajmowanego stanowiska do dnia porodu. Rozwiejmy zatem wątpliwości, czy pracodawca może Cię zwolnić? Kiedy przysługuje Ci ochrona i w jakim zakresie? Poznaj najważniejsze zasady i wyjątki przewidziane w przepisach.

Ochrona przed zwolnieniem w ciąży – podstawowe zasady

Zasadniczo pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę z pracownicą w ciąży. Ochrona ta wynika bezpośrednio z art. 177 § 1 Kodeksu pracy.

Ta zasada działa przez cały okres ciąży, od samego jej początku.

Nie ma znaczenia, czy pracodawca wie o ciąży – nawet jeśli wypowie Ci umowę o pracę nie wiedząc o Twoim stanie, to po uzyskaniu tej informacji jest zobowiązany do cofnięcia tego wypowiedzenia. Pamiętaj jednak, żeby w tym celu udokumentować istnienie ciąży w dniu wypowiedzenia stosownym zaświadczeniem lekarskim.

Ochrona działa także po porodzie

Zakaz wypowiadania umowy o pracę dotyczy nie tylko okresu ciąży. Dotyczy on także okresu urlopu:

• macierzyńskiego,
• ojcowskiego,
• rodzicielskiego,
• uzupełniającego,

Ochrona przed zwolnieniem obowiązuje od dnia złożenia wniosku o dany urlop aż do dnia zakończenia tego urlopu.

W tych wypadkach ochrona przed zwolnieniem nie obowiązuje

Choć ochrona przed zwolnieniem w okresie ciąży jest generalną zasadą, to przepisy przewidują wyjątki. Pomimo ciąży lub urlopu związanego z rodzicielstwem pracodawca może rozwiązać umowę, gdy:

• pracownik dopuścił się ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, uzasadniających zwolnienie dyscyplinarne (art. 52 Kodeksu pracy),
• pracodawca ogłosi upadłość,
• pracodawca ogłosi likwidację.

Co ważne, nawet w tych przypadkach rozwiązanie umowy musi spełniać wymogi formalne, a pracodawca musi udowodnić okoliczności uzasadniające rozwiązanie umowy z ciężarną pracownicą.

Ciąża a umowa na czas określony

Pomimo nadejścia terminu zakończenia umowy na czas określony, nie zawsze umowa ta zostanie rozwiązana zgodnie z pierwotnymi założeniami. Jeśli pracownica w ciąży jest zatrudniona:

• na okres próbny przekraczający 1 miesiąc albo
• na czas określony,

to jej umowa ulega przedłużeniu do dnia porodu (art. 177 § 3 Kodeksu pracy). Musi jednak zostać spełniony jeden warunek – do przedłużenia umowy dojdzie tylko wtedy, gdy najpóźniej w ostatnim dniu trwania tej umowy rozpocznie się drugi trymestr ciąży.

Jeżeli do tego momentu ciąża nie skończy trzeciego miesiąca, a pracodawca nie zaproponuje kolejnej umowy, należy liczyć się z utratą dotychczasowego zatrudnienia.

Ciąża a umowa na zastępstwo

Wydłużenie umowy do dnia porodu nie dotyczy umowy zawartej na zastępstwo, niezależnie od wieku ciąży. W tym przypadku umowa zawsze rozwiąże się z upływem czasu, na jaki została zawarta.

Wypowiedzenie umowy o pracę mimo ciąży

Jeżeli, pomimo ciąży pracownicy:

• zostanie jej wypowiedziana umowa o pracę albo
• umowa zostanie zakończona wbrew obowiązującym przepisom,

ma ona prawo złożyć odwołanie do sądu pracy, w którym domagać się będzie przywrócenia do pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy albo odszkodowania.

W takich sytuacjach kluczowe są terminy – odwołanie od wypowiedzenia należy złożyć w ciągu 21 dni.

Podsumowanie

Ciąża daje realną ochronę przed zwolnieniem, jednak – jak to często bywa – od tej zasady są pewne wyjątki. Świadomość swojej sytuacji pozwala ciężarnej pracownicy odpowiednio reagować na niezgodne z prawem działania pracodawcy, a w razie potrzeby – podjąć skuteczne działania.

Najczęściej zadawane pytania

Czy pracodawca może zwolnić kobietę w ciąży?

Zasadniczo nie. Pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę pracownicy w ciąży (art. 177 § 1 Kodeksu pracy). Wyjątkiem jest zwolnienie dyscyplinarne, upadłość lub likwidacja pracodawcy.

Co się dzieje z umową na czas określony, gdy pracownica jest w ciąży?

Umowa na czas określony ulega przedłużeniu do dnia porodu, jeśli najpóźniej w ostatnim dniu trwania umowy rozpocznie się drugi trymestr ciąży. Nie dotyczy to umowy na zastępstwo.

Czy umowa na zastępstwo ulega przedłużeniu w ciąży?

Nie. Umowa zawarta na zastępstwo rozwiązuje się z upływem czasu, na jaki została zawarta, niezależnie od tego, czy pracownica jest w ciąży.

Ile czasu mam na odwołanie się od wypowiedzenia w ciąży?

Odwołanie od wypowiedzenia należy złożyć do sądu pracy w ciągu 21 dni od otrzymania wypowiedzenia.